5.Sınıf Sosyal bilgiler Hak ve Sorumluluk Konu Anlatımı

Hak ve Sorumluluk

Hepimiz doğduğumuz günden itibaren çeşitli kurum ve grupların içinde yer alırız. Aile, okul, fabrika bu grup ve kurumlardan bazılarıdır. İçinde bulunduğumuz grup ve kurumlara ait çeşitli rollerimiz vardır.(Ailede baba, okulda öğretmen, sınıfta öğrenci, fabrikada işçi gibi)

İçinde yer aldığımız grup ve kurumlarda üstlendiğimiz rollerle ilişkili haklarımız vardır.(Baba olarak aile bireylerinden saygı görmek, öğretmen olarak sınıfı yönetmek, öğrenci olarak okulda eğitim görmek, işçi olarak maaş almak gibi)

Bu haklarımızı kullanırken de yerine getirmemiz gereken bir kısım sorumluluklarımız vardır. (Baba olarak ailenin geçimini sağlamak, öğretmen olarak öğrencileri en iyi şekilde eğitmek, öğrenci olarak derslerimize alışıp ödevlerimizi yapmak gibi).

 

HAK: Bir gruba dâhil olan bireylerin neleri yapabileceklerini gösterir.

Hak ve sorumluluklar birbirlerinin tamamlayıcısıdır. Bir grup ya da kurumda hak sahibi olmayı da beraberinde getirir.

Kişilerin haklarının bir kısmı yasalar tarafından güvence altına alınmıştır. Bazı haklar ise ahlaki açıdan önemlidir. Örneğin; tiyatro bileti almak için kuyrukta beklerken sizden sonra gelen biri sizin önünüze geçmeye çalışırsa bu durumda hakkınız çiğnenmiş olur.

 

 

Sıraya girmiş olmak, size sıranız geldiğinde bilet alma hakkı verir. Burada sözü edilen türden bir hakkın çiğnenmesi hukuk açısından ceza gerektirmez.

Bireylerin yasalar tarafından güvence altına alınmış hakları da vardır. Örneğin; hiç

tanımadığınız insanlar evinize girse veya sizi zorla dışarıya atmaya kalksa böyle bir durumda yapacağımız ilk şey güvenlik güçlerine haber vermek olur. Çünkü kişilerin konut dokunulmazlığı hakkı vardır. Kişilerin sahip olduğu bu hak yasalarla devlet güvencesi altına alınmıştır.

5.Sınıf Sosyal Bilgiler Gruptaki Rollerimiz Konu Anlatımı

Gruptaki Rollerimiz

Rol: Bir grup etkinliğinde yer alan bireylerin üstlendikleri görevlere rol denir. Bir başka deyişle;üyesi olduğumuz grupta üstlenmemiz gereken görevlerdir. Her grup ve kurumun gerektirdiği roller arasında farklılık olabilir. Ancak grup üyesi olarak üzerimize düşenleri yapmalı, rollerimizi yerine getirmeliyiz.

 

  • Anne, baba, ağabey, abla gibi sözcükler aile içinde üstlenilen rolleri ifade eder.
  • Futbol takımında kalecilik, forvet oyuncusu bir roldür.
  • Öğretmenlik, okul müdürlüğü, sınıf ve kulüp başkanlığı birer roldür.

Gruplar içerisindeki rolleri yerine getirirken bazı kararlar almamız gerekir. Bu kararları almak ve sonuçlarını kabul etmek bizim sorumluluğumuzdur.

Birden fazla grup içinde yer alıyorsak her grupta farklı bir rolümüz olur. Örneğin; ailede abla,sınıfta sınıf başkanı, futbol takımında kaptan, tiyatro kulübünde oyuncu olabiliriz.

Sorumluluk, bir gruba üye olan bireylerin üstlendiği rolün gereklerini yerine getirmesidir.Ailede, okulda, arkadaş grubunda sorumluluklarımız vardır.

  • Okula zamanında gelip, derslerine zamanında giren, öğretmenin verdiği görevi zamanında giren bir öğrenci sorumluluğunu yerine getirmiş olur. Aksini yapan öğrenci sorumsuz öğrenci olarak kabul edilir.
  • Üyesi olduğumuz grup ve kurumlardaki rollerimizi, sorumluluklarımızı ve haklarımızı bilmeliyiz.Bunları bilip yerine getirirsek;
  • Güven duygumuz artar.
  • Karşılıklı ilişkiler güçlenir.
  • Toplumsal refah düzeyi artar.
  • Sorumluluk duygumuz gelişir.
  • Kişiliğimiz olumlu yönde gelişir.
  • Birlik içinde, uyumlu yaşarız.

Üyesi olduğumuz grup ve kurumlarda rollerimizi ve sorumluluklarımızı yerine getirmeliyiz. Rol ve sorumlulukların yerine getirilmemesi düzeni bozar, sorunlar yaşanmasına neden olur. Çevremizdeki insanlarla iletişimimizi olumsuz yönde etkiler. Örneğin; aile, katıldığımız ilk sosyal gruptur. Ailedeki her bireyin rolü ve sorumluluğu vardır. Aile büyükleri ailenin geçiminden sorumludur.

Aile bütçesini hazırlarlar. Her bireyin de bütçeye uygun davranmasını ve anlayışlı olmasını beklerler. Aile bireylerinden biri bu sorumluluğu yerine getirmediğinde diğer bireyler de bu durumdan olumsuz etkilenir. Düzen bozulur, sorunlar yaşanmaya başlar.

Rollerin ve sorumlulukların yerine getirilmesi insan olarak başarımızı da artırır. iyi alışkanlık ve değerlere (dürüst olmak, çalışkanlık vb.) sahip olan bireyler başarılı olurlar. Örneğin, okulda derslerin iyi dinlenmesi, ödevlerin yapılması, düzenli çalışma alışkanlığına sahip olunması kişisel sorumluluklardandır. Bu davranış ve özellikler yalnız okul başarısını artırmaz, bizlerin yaşam boyunca başarılı bireyler olmamızı sağlar.

Katıldığımız gruplarda belirli haklar elde ederiz. Hak, bir gruba dahil olan bireylerin neleri yapabileceklerini gösterir. Örneğin, okulun bir üyesi olarak eğitim almak, ders araç gereçlerini kullanmak öğrencilerin haklarındandır. Aynı zamanda toplumun bir üyesi olarak temiz çevrede yaşama hakkına sahibiz.

Haklarımızı korumalı, onlara sahip çıkmalıyız. Bu durumda haklarımıza saygı duymayan kişileri uygun şekilde uyarmalıyız.

Başkalarının haklarına karşı saygılı olmalı ve duyarlı davranmalıyız.

İnsanların birbirlerinin haklarına saygı göstermesi toplu yaşamın bir gereğidir. Çevremize baktığımızda haklara saygı göstermekle ilgili pek çok örnek bulabiliriz.

Örneğin, toplu taşıma aracı beklerken sıraya girmek başkalarının haklarına saygı göstermektedir.

Sıraya girmeyen insanları uyarmak hakkımızı korumak için yapılan bir davranıştır.

İnsanların piknik yapıp açık havada eğlence hakkı vardır. Ancak çevreyi kirletmeye hakları yoktur. Çünkü tüm insanların temiz bir çevrede yaşama hakkı vardır.

Hak ve sorumluluklarımızı iyi bilmeli, bazı davranışlarda bulunurken başkalarının haklarına zarar vermemeye özen göstermeliyiz.

5.Sınıf Sosyal Bilgiler Gruptaki Yerim

Gruptaki Yerim

Her canlı gibi insanlar da doğarlar, büyürler ve ölürler. İnsanlar yaşamları boyunca pek çok grubun içinde yer alırlar. İçinde yer aldıkları gruplarda çeşitli roller ve sorumluluklar üstlenirler. İnsanların grup içinde üstlendikleri roller ve sorumlulukla onların bir kısım haklara sahip olmasını sağlar.

İnsanların içinde yer aldığı başlıca gruplar aile, okul ve toplumdur.

Doğduğumuzda yanımızda annemiz ve babamız vardı. İçine girdiğimiz bu insanlarla bir grup oluştururuz. Bu ilk gruba aile adını veriyoruz.

Aile, katıldığımız ilk sosyal gruptur.

Her insan bir bireydir. Her birey bir ya da daha fazla grubun içinde yer alır. Bir kimse birden çok grubun içerisine yer alabilir ve her grupta farklı roller üstlenebilir.

 

GRUP- KALABALIK(TOPLULUK)

Toplumu oluşturan insanlardan her birine birey denir. En az iki birey veya nesne grubu oluşturur. Grup ve kalabalık arasında farklar vardır.

Grup: Sınıf, takım oyuncuları, aile, halk oyunu ekibi, akrabalar, küme arkadaşları gruba verilecek örneklerdir.

Kalabalık: Konser izleyicileri, sahilde güneşlenen insanlar, markette alış veriş yapanlar, okul bahçesindeki veliler kalabalığa verilecek örneklerdir.

5.Sınıf Fen Bilimleri Besinler ve Özellikleri

Besinler Ve Özellikleri

Besin ve Besin İçerikleri

Beslenme; hayatta kalmak, yaşamını sürdürebilmek demektir. Beslenemeyen hiçbir canlı yaşamını sürdüremez. Canlıları cansızlardan ayıran en önemli özelliklerden biri de beslenmeleridir. Canlılar ancak beslenmeleri sayesinde büyüyüp gelişebilir.

Hareket edebilir, üreyebilir, solunum, dolaşım, boşaltım gibi yaşamsal faaliyetlerini yapabilir. Gün boyu koşup oynarız, derslerimize girer kitaplarımızı okur, verilen ödevleri yapar ve konuları anlatırız. Tüm bunları yapabilmemiz için enerjiye ihtiyaç duyarız. Bizler bu enerjiyi de beslenme sonucu yediklerimiz ve içtiklerimizden sağlarız. Uzun süre koşup oynadıktan sonra

İnsan mı Makineler mi Üstündür?

Araba yarışlarını hatırlayalım. Hızla gelen sürücü bakım istasyonuna yanaşıyor, orada bekleyen bakım personeli hızla tekerlekleri söküp yenilerini takıyor, yakıtını dolduruyor,

eksik olanları hızla tamamlıyor. Pilot hemen yarış arabasına atlıyor ve son sürat bitiş çizgisine doğru yol almaya başlıyor.

Diğer yandan da olimpiyatlardaki maratoncuları hatırlayalım. Bir maraton koşucusu da yol kenarlarında oluşturulan istasyonlarda ayaküstü bir bardak et suyu içip veya birkaç üzüm şekeri ağzına alıp bitiş çizgisine doğru koşmaya devam ediyor.

Yarış arabasının benzini bittiğinde araba stop eder, hareket etmesi mümkün olmaz ve bitiş çizgisine hiçbir zaman ulaşamaz. Maraton koşucusu ise yol kenarında yiyecek ve içecek almadan yoluna devam edip bitiş çizgisine rahatlıkla ulaşabilir. Peki, maraton koşucusu gerekli enerjiyi nasıl ve nereden sağlamaktadır? Koşucu, ihtiyaç duyduğu enerjiyi vücudunda depo edilmiş besin maddelerinden sağlar. İşte makineler ile insan arasındaki fark budur.

Besinler, sadece hareket için enerji üretmekle kalmaz, tüm vücut işlevlerinin yerine getirilmesini sağlar.

 

Beslenmemizi dışarıdan aldığımız farklı besinlerden sağlarız. Bu besinler de farklı besin içeriklerinden oluşur. Besinlerimiz bizlere sadece enerji sağlamakla kalmaz, aynı zamanda yapıcı-onarıcı ve düzenleyici olarak da iş görürler.

Yediğimiz yiyeceklerdeki besin içerikleri karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, su ve minerallerdir.

Proteinler

Proteinler, vücudumuzda yapıcı-onarıcı olarak görev yapar. İnsan vücudunun ağırlığının büyük bir bölümünü su dışında proteinler oluşturur. Proteinler hayvansal ve bitkisel kaynaklıdır.

Et, süt, yumurta, balık ve tavukta hayvansal kaynaklı proteinler; fasulye, nohut,

mercimek, buğday, yulaf, çavdar ve arpa gibi bitkilerde bitkisel proteinler bulunur. Bilim

insanlarına göre sağlıklı olmak için hem bitkisel hem de hayvansal proteinlere ihtiyacımız

vardır. İçimizden bazı arkadaşlarımız eti çok seviyoruz diye hep et ile beslenmeyi tercih

edecek olurlarsa bu, yanlış bir tercih olacaktır.

Karbonhidratlar

Vücudumuzun enerji ihtiyacını karşılamada ilk önce karbonhidratlar kullanılır. Karbonhidratlar ağırlıklı olarak bitkisel kaynaklı besinlerde bulunur. Yediğimiz makarna,

pilav, ekmek, börek, pasta, patates gibi yiyeceklerle vücudumuza karbonhidratlar alırız. Yediğimiz meyve ve sebzelerle de karbonhidrat ihtiyacımızı karşılarız. Aldığımız besinlerdeki karbonhidrat hızlı bir şekilde enerjiye dönüşür.

Yağlar

Vücudumuz için aldığımız besinlerden bir diğeri de yağlardır. Vücudumuz enerji ihtiyacını karbonhidratlardan karşılayamaması durumunda, yağlar enerji kaynağı olarak kullanılır. Ancak ihtiyaçtan fazla yağ tüketilecek olursa şişmanlığa ve çeşitli hastalıklara neden olabilir.

Yağlar hem hayvansal hem de bitkisel besinlerde bulunabilir. Zeytin, susam, mısır, ayçiçeği, fındık, fıstık gibi olan besinler bitkisel yağlara; et, balık, peynir, tereyağı hayvansal yağlar içeren besinlere örnektir. Beslenirken bitkisel yağları tercih etmemizin sağlığımız açısından daha faydalı olduğu bilim insanları tarafından belirtilmektedir.

Minareller

Mineraller, tükettiğimiz tüm yiyecek ve içeceklerde bulunur. Mineraller vücudumuzda düzenleyici olarak görev yaparlar. İnsanlar mineral ihtiyaçlarını daha çok sebze ve meyvelerden karşılarlar.

Vitamin ve Vitamin İçerikleri

Yıl 1497, Portekizli kaptan Vasko de Gama, mürettebatıyla Hindistan’a gitmek için yola çıkar. Uzun sürecek bu yolculuk için gerekli olan suyu, kuru yiyecekleri, eti, ekmeği, kısacası karbonhidratlı, proteinli ve yağlı yiyecekleri gemiye yükler ve yol almaya başlarlar. Aylar sonra mürettebatın büyük çoğunluğu yorgunluktan şikâyete başlar, diş etleri kanar ve dişleri dökülür. İlerleyen günlerde ateşlenirler ve zamanla iç kanamalar sonucu birçoğu ölmeye başlar. Bunun nedeni tabii ki o günlerde anlaşılamaz. Sizce bunun nedeni ne olabilir?

Eğer mürettebat günlük olarak bir gramın onda biri kadar C vitamini almış olsaydı birçoğu

ölümle karşılaşmayacaktı. Günlük olarak bu kadar C vitamini yerine 100 gram limonları,

100 gram karnabaharları ya da30 gram maydanozları olsaydı hepsi sağlıklı bir şekilde

hayatta kalabileceklerdi.

 

Hangi Besinlerde Hangi Vitaminler Bulunur?

Vitamin denince aklımıza ilk gelen besin maddeleri, sebze ve meyvelerdir. Gerçekten de sebze ve meyveler vitamin bakımından zengindir.

Vitaminler, vücutta düzenleyici ve vücut direncini arttırıcıdır. Vücudumuzda temel olarak 6 çeşit vitamin bulunur. Vitaminlerden bazıları vücudumuzda depolanabilirken bazıları depolanamaz. Bu nedenle vitaminlerin günlük alınması gerekir.

Vitaminler:

Vücutta düzenleyici olarak görev yaparlar. Hastalıklara karşı koruyucudur. Büyümede görev alırlar.
A Vitamini: Yumurta, karaciğer, baklagiller, ceviz, mantar, süt ürünlerinde, havuç, domates, balık, et ve yeşil sebzelerde bulunur. Büyümeye yardım eder, gece körlüğünü önler.

B Vitamini: Tahıl ürünlerinde, süt ve ürünlerinde, et, balık, tavuk, yeşil sebzelerde bulunur. Beriberi (sinir iltihaplanması), kansızlık, görme bozukluğu, deri hastalıklarını önler. Hafızayı güçlendirir, sinirlerin faaliyetlerini düzenler.

C Vitamini: Turunçgiller, çilek, domates, soğan, kuşburnu, patateste bulunur. Vücudun direncini artırır, onarımını sağlar. İskorpit (diş eti kanaması), grip, nezle hastalıklarını önler.

D Vitamini: Balık yağı, tereyağ, karaciğer, süt ve ürünlerinde, yumurtada bulunur. Kemiklerimizi ve dişlerimizi sağlamlaştırır, Raşitizim (Kemiğin sertleşmemesi) hastalığını önler.

E Vitamini: Yeşil bitkiler, tahıllar, et, süt ve ürünlerinde, karaciğer, bitkisel yağlarda bulunur. Üreme, büyüme ve gelişmede etkilidir. Kısırlığı önler. Yaşlanmayı geciktirir, cildi korur.

K Vitamini: Yeşil bitkiler, karaciğer, balık, ıspanak, baklagiller, süt ve yumurtada bulunur. Kanın pıhtılaşmasını sağlar.

Besinlerdeki vitamin kaybının önlemesi için uygun koşullarda saklanmalıdır. Sebze ve meyveler çiğ ve taze olarak tüketilmelidir.

5.Mineraller:

Bütün besinlerde bulunur. Kemiklerin ve dişlerin güçlendirir. Kanın oluşmasını ve kasların çalışması sağlar.Düzenleyici olarak görev yapar.

Bazı minerallerin bulunduğu yerler ve görevleri aşağıda belirtilmiştir.

Mineral Adı Bulunduğu Besinler Görevi
Demir Kırmızı et, tahıl, yumurta sarısı, yeşil sebzeler Bağışıklık sistemini güçlendirir, kanda oksijenin taşınmasını sağlar
Fosfor Proteince zengin besin maddelerinde bulunur Kas ve kemik gelişimini sağlar, hücre içinde enerji üretimini sağlar
Çinko Et süt deniz ürünleri ve baklagillerde bulunur Büyümeye ve gelişmeye yardımcı olur. Bağışıklık sistemini güçlendirir.
İyot Deniz ürünleri yeşil sebzeler Beyin ve sinir sisteminin düzenli çalışmasını sağlar. Büyümeyi sağlar
Potasyum Meyve sebzelerde bulunur Vücutta su ve mineral dengesini sağlar.
Sodyum Tuzda, kırmızı et, maden suyunda bulunur Vücutta su dengesinin korur, sinir sisteminin sağlığının korunmasını sağlar
Kalsiyum Süt ve süt ürünlerinde yeşil yapraklı sebzelerde bulunur Kemik ve dişlerin oluşumunu sağlar. Kanın pıhtılaşması için gereklidir.
Magnezyum Badem fıstık fındık ceviz yeşil yapraklı sebzeler ve tahıllarda bulunur Sinir sisteminin çalışması için gereklidir.Kemik ve diş sağlığını korur.
Klor Sofra tuzu ve suda bulunur Su dengesini sağlar, kilo kaybını önler

6.Su:

Bütün besinlerde bulunur. Vücudumuzun yaklaşık % 75’i sudur. Besinlerin sindiriminde, iletiminde ve boşaltımda kullanılır. Düzenleyici olarak görev yapar. Günde en az iki litre su içmeliyiz.

Dengeli ve sağlıklı beslenme

Vücudumuzun ihtiyacı olan besinleri sağlıklı olarak karşılanmasına dengeli beslenme denir. Dengeli beslenmenin diğer adı da diyettir. Yeterli ve dengeli beslenme et, süt, tahıl, sebze-meyve gurubu besinlerden yeterli miktarda tüketilmesi ile olur. Dengesiz ve aşırı beslenme, hareketsiz yaşam aşırı kilo almaya sebep olur. Aşırı kilo obezite hastalığına neden olur. Besin maddelerinden bazı gurupların az ya da hiç alınmamasına  perhiz denir.

besin_pramidi

Besinlerin tüketimi

Besin piramidi bize hangi besinlerden ne kadar yememiz gerektiğini anlatmaktadır.
1. Basamak: En fazla tüketilmesi gerekenler tahıl ve ürünlerinin oluşturduğu besinlerdir.
2. Basamak: Meyve ve sebzelerden yemeliyiz.
3.Basamak: Et ve süt ürünlerinden tüketmeliyiz.
4.Basamak: En az tüketmemiz gereken besinler yağlar ve tatlılardır.

 Dengeli beslenmenin insan sağlığına etkileri nelerdir? tıklayınız

Besinlerin tüketiminde nelere dikkat etmeliyiz?

Besin tüketiminde şu hususlara dikkat edilmelidir.
1. Taze olmalıdır. Bayat besinler zehirlenmeye sebep olabilir.
2. Uygun ortamlarda ( Buzdolabı, dondurucu ) saklanmalıdır.
3. Son kullanma tarihi geçmemelidir.
4. TSE belgesi ve Tarım ve Köy işleri Bakanlığı’nın izni olmalıdır. TSE belgesi ürünün standartlara uygun olduğunu ve kalite kontrolü yapıldığını gösterir.
5. Sebze ve meyveleri yemeden önce iyice yıkanmalıdır.
6. Hazır gıdalar kullanırken dikkatli olunmalıdır. İçerisinde koruyucu, renklendirici, tatlandırıcı katkı maddeleri bulunmaktadır. Katkı maddeleri kimyasal madde olduğu için zararlıdır. Fazla miktarda alınması alerji, kanser gibi hastalıklara sebep olmaktadır.
7. Alo 174 gıda hattı besinlerle ilgili herhangi bir problem olduğunda başvurulacak merkezdir.

* Yiyecekleri cazip hale getirmek için gıda boyası, tatlandırıcı maddeler kullanılır. Koruyucu maddeler katılarak gıdaların raf ömrü uzatılmıştır.

* Meyveli yoğurt, hazır çorba, dondurulmuş gıda gelişen teknoloji ile yaşamımıza girmiştir.

Sağlığa Zararlı Maddeler

Sigara ve alkol bağımlılığa neden olan alışkanlıklardır. İnsanlar, sigara ve alkol kullanmaya alıştıklarında bunlardan kurtulmakta oldukça zorlanırlar.

Sigara ve zararları

Sigaranın içinde karbonmonoksit, katran, nikotin gibi yaklaşık 4000 tane zararlı madde vardır. Bu maddeler insanı hasta eder. Sigara en çok akciğere zarar verir.

Sigaranın sebep olduğu hastalıklar

1.Solunum yollarını tahriş ederek bronşit ve astım gibi hastalıklara,
2.Akciğer ve gırtlak kanserlerine,
3.Kalp ve damar hastalıklarına,
4.Mide hastalıkları ve sindirim bozukluklarına neden olur.
5.Ağız kokusu, diş hastalıkları, deride bozulma, tat ve koku alma bozukluklarına neden olur.

Yapılan araştırmalar sigaranın insan ömrünü azalttığını göstermiştir. Sigara içenler, yalnızca kendilerine değil, çevrelerindeki insanlara da zarar verirler. Sigaradan çıkan dumanlar havayı, atılan kül ve izmaritler de çevreyi kirletir. Sigara almak için harcanan paralar hem kişilere hem de ülke ekonomisine zarar verir.

Pasif içici nedir?

Sigara içmediği halde, sigara dumanını soluyan kalan kişilere pasif içici denir. Pasif içiciler sigara içenler gibi sigaradan zarar görürler. Bebekler ve çocuklar sigara dumanından daha çok zarar görmektedirler. Pasif içicilerde nefes darlığı, öksürük ve boğazda yanma rahatsızlıkları görülür. Pasif içiciliğin önlenmesi amacıyla kapalı ortamlarda sigara içilmesi yasaklanmıştır.

Alo 171 sigara bırakma hattı, sigarayı bırakmak isteyenlere yardımcı olmaktadır.

Alkolün Zararları

1.Alkollü kişiler yürümede ve konuşmada zorluk çekerler.
2.Alkollü kişiler kendilerini kontrol edemez, davranışlarıyla çevrelerini rahatsız ederler.
3.Alkollü araç kullanan sürücüler, trafik kazalarına neden olurlar.
4.Sürekli alkol kullanan insanların karaciğer, mide, bağırsakları kalp, beyin ve sinirleri zarar görür.
5.Alkol kullanımı aile ve ülke ekonomisine de zarar verir.

Alkol bağımlılık yapar. Alkol bağımlılığı bir hastalıktır. Kurtulmak için tedavi görmek gerekir. Alkol en çok karaciğere zarar verir.

Sigara ve alkol bağımlısı olmamak için;

1.Sigara ve alkol kullanımına özenmemeliyiz.
2.Sigara ve alkol içilen ortamlardan uzak durmalıyız.
3.”Bir kere içsen bağımlı olmazsın.” gibi sözlere aldanmamalıyız.

Sağlıklı Yaşam için Neler Yapmalıyız?

  1. Sigara ve alkol kullanmamalıyız.
    2. Sigara içilen ortamlardan uzak durmalıyız.
    3. Düzenli spor yapmalıyız.
    Spor, vücudumuzun dayanıklılığını artırır. Böylece sağlıklı ve dinç kalırız.

Açıları Tanıma Konu Anlatımı

Açı Nedir?

Aynı noktadan başlayan iki ışının oluşturduğu açıklığa açı denir.

AÇI ÇEŞİTLERİ

Açıyı oluşturan iki ışın arasındaki açıklığa açının ölçüsü denir. Açı ölçü birimlerinden birisi derecedir. Örneğin 30 derecelik bir açı 30° şeklinde gösterilir. Bir AOB açısının ölçüsü sembolle s(AÔB) veya m(AÔB) şeklinde gösterilir.

1) DAR AÇI

Ölçüsü 0° ile 90° arasında olan açıya dar açı denir.

2) DİK AÇI

Ölçüsü 90° olan açıya dik açı denir.

3) GENİŞ AÇI

Ölçüsü 90° ile 180° arasında olan açıya geniş açı denir.

4) DOĞRU AÇI

Ölçüsü 180° olan açıya doğru açı denir.

5) TAM AÇI

Ölçüsü 360° olan açıya tam açı denir.

Açıları Çizme Etkinliği

Kanın Vücutta Dolaşımı Konu Anlatımı

Yaşamımızı devam ettirebilmemiz için enerjiye ihtiyacımız vardır. Vücudumuz enerjiyi, besin ve oksijen yardımıyla elde eder. Vücudumuza aldığımız besin ve oksijenin hücrelere kan ile taşınır. Kanın vücutta dolaşım amacı ,vücudun ihtiyaç duyduğu besin ve oksijenin dağıtılması ve vücudumuzda yaşamsal faaliyetler sonucu oluşan zararlı maddelerin atılmasını sağlamaktır.

KAN

Vücudumuz için gerekli maddeleri taşıyan kırmızı renkli hayati sıvıya kan denir.

Kan ,kalpten pompalandıktan sonra bütün vücudu dolaşır ,kalbe geri döner.

Kanın  Görevleri

*  Sindirilmiş besinleri ve oksijeni vücudun her yerine taşır.

*  Karbondioksiti ve zararlı maddeleri akciğere ve böbreklere taşır.

*  İçinde besin ve oksijen olan kana temiz kan denir.

*  Karbondioksiti fazla olan besini az olan kana da kirli kan denir.

*  Kanın içinde kan serumu ve üç farklı yapı (alyuvarlar ,akyuvarlar ve kan pulcukları) bulunur.

*  Kan serumu kanın sıvı kısmıdır ,görevi sindirilmiş besinleri vücuda taşır.

*  Kanın yapısında alyuvarlar ,akyuvarlar ve kan pulcukları olmak üzere şekilleri ve görevleri farklı olan yapılar bulunur. Bu yapılar kırmızı kemik iliğinde üretilir.

 

Alyuvarlar

*  Kırmızı renktedir. Oksijen ve karbondioksit taşır.

Akyuvarlar

*  Beyaz renkli yapıdadır. Vücudu mikroplara karşı korur.

Kan pulcukları

*  Bir yerimiz kesildiğinde kanı pıhtılaştırarak kan kaybını önler.

KALP

*  Göğüs kafesi içinde iki  akciğer arasına yerleşmiş bir organdır.

*  Şekli sivri ucu aşağı doğru olan bir koniye benzer.

*  Yaklaşık olarak yumruğumuz büyüklüğündedir.

*  Kırmızı kaslardan yapılmış olup isteğimiz dışında çalışır.

*  Kalp üstte iki kulakçık, altta iki karıncık olmak üzere dört odacıktır.

*  Kalbe kan getiren damarlar kulakçıklara açılır.

*  Vücuda kan taşıyan damarlar ise karıncıklardan çıkar.

*  Kalbin sol tarafında temiz kan ,sağ tarafında kirli kan bulunur.

*  Kalp kanı pompalayarak vücutta dolaşımını sağlar.

KAN DOLAŞIMI

*  Kalbin çalışması kasılıp gevşeme şeklinde olur.

*  Bu dakikada 70 – 80 kere tekrar eder.

*  Kalbin kasılmasıyla ;kalpteki temiz kan vücuda ve kalpte toplanan kirli kan temizlemek için akciğere gider.

*  Kalbin gevşemesiyle ;akciğerden temiz kan kalbe ve vücuttan kirli kan kalbe gelir.

*  Yaşadığımız sürece kanın vücutta dolaşımı devam eder.

DAMARLAR

*  Damarlar kanın vücutta dolaşımını sağlayan borulardır

*  Vücudumuzda üç çeşit damar bulunur.

*  Bunlar ; atardamar ,toplar damar ve kılcal damarlardır.

 Atardamarlar

*  Kalpte bulunan temiz kanı vücuda taşır.

*  Kalpte toplanan kirli kanı temizlenmesi için akciğere taşır.

Toplardamar

*  Vücutta kirlenen kanı kalbe taşır.

*  Akciğerde temizlenen kanı kalbe taşır.

Kılcal damarlar

*  Atar ve toplar damarlar arsında yer alan ince damarlardır.

*  Vücudumuzu bir ağ gibi sarar.

*  Vücut ile kan arsındaki madde alışverişi kılcal damarlarda gerçekleşir.

NABIZ – STETESKOP – TANSİYON

Kalbin pompaladığı kanı damarlarda hissetmemize  nabız  denir. Kısaca nabız, kalbin bir dakikadaki atış sayısıdır. Nabzın en iyi ölçüldüğü yerler el bileğimiz ve boynumuzdur.

*  Sağlıklı bir insanda  nabız atışı dakikada 70 –80 iken çocuklarda  80 –100 arasındadır.

*  Koşma, heyecanlanma ,öfke ,sevinç ve hastalanma durumunda nabız artar. Bir süre sonra normale döner.

*  Nabzımızı boyun, el ve ayak bileklerinde kolaylıkla hissederiz.

Doktorların kalp atışlarını ve akciğerin sesini ve çalışmasını dinlediği alete  stetoskop denir.

Kanın damar çeperine yaptığı etkiye ise tansiyon  denir.

Dolaşım Organlarının Sağlığını Korumak İçin

*  Düzenli ve dengeli beslenmeliyiz.

*  Hareket ve yürüyüşler yaparak dolaşımın düzenli olmasını sağlanmalıdır.

*  Alkol ve sigara gibi zararlı alışkanlıklardan uzak durulmasıdır.

*  Aşırı dar giyecekler dolaşımı engeller.

*  Aşırı yağlı yiyecekler tüketmek damar tıkanıklığına sebep olabilir.

*  Stres ve aşırı yorgunluk kalp sağlığını olumsuz etkiler.

*  Kalp ve dolaşım hastalıkları ve bu hastalıkların tedavisi ile uğraşan tıp doktoruna  kardiyolog  denir.

*  Dinlenme sırasında yetişkin bir insanın kalbi dakikada 70 – 80 defa atar. Nabız sayısı da  70 – 80  olur.

EGZERSİZ  YAPALIM

Nabız ve soluk alıp verme sayısını hızlandıran uzun süreli ve düzenli hareketlere  egzersiz denir.

*  Yürüyüş ,

*  Hafif koşu ,

*  Bisiklete binme ,

*  Merdiven çıkma vb.

Egzersiz yaparken vücudun enerji ihtiyacı artar. Bu enerjiyi elde etmek için daha çok soluk alıp veririz.  Kalp ,oksijeni bütün vücuda dağıtmak için damarlara daha çok kan pompalar. Bu nedenle kalp atışımız ,dolayısıyla nabız sayımız da artar. Ancak kalp atışının belli bir sınırı vardır.

Nabız ve soluk alıp verme sayısının arttığı durumlar ; egzersiz ,ağır yük kaldırma, sevinme, korkma, heyecanlanma olarak sayılabilir.

   Nabız ve soluk alıp verme sayısı ;

*  Uykuda  →  Çok  az

*  Dinlenme  →  Normal

*  Egzersiz  →  Çok fazla

  Düzenli  Egzersiz  Yapmak

*  Sağlıklı olmamızı ,

*  Dinç görünmemizi ,

*  Kendimizi iyi hissetmemize ,

*  Büyüyüp gelişmemizi ,

*  Kas ve kemik gelişimini sağlar.

*  Kalp damar hastalıklarından korunmamızı sağlar.

 

4.Sınıf Sosyal Bilgiler Kimliklerin Söyledikleri Konu Anlatımı


Kimlik Belgelerimiz

Kim olduğumuz hakkında bilgi veren bizi tanıtan belgedir.Nüfus cüzdanımız, kütüphane giriş belgemiz, pasaport, okul kimlik kartımız birer kimlik belgesidir.Pasaport, yurtdışına çıkarken gerekli olan belgedir. Kimlik belgeleri farklı kurum ve kuruluşlar tarafından verilebilir.En önemli kimlik belgesi nüfus cüzdanıdır.

Nüfus cüzdanı bizim Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olduğumuzu belgelendirir. Her vatandaşın kendisine ait nüfus cüzdanı bulunmaktadır. Ayrıca kimlik belgesi bulundurmamız kanuna göre zorunludur.

Nüfus hizmetlerini ülkemizde Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü yürütmektedir. Bu kurum İç İşleri Bakanlığına bağlıdır.Nüfus Müdürlüğü, doğum, ölüm, evlenme işleri, kayıt düzeltme, nüfus ve aile cüzdanı, evlat edinme gibi hizmetleri gerçekleştirir.

Nüfus cüzdanları cinsiyete göre değişiklik

gösterir.Her kesin bir TC kimlik numarası vardır. Resmi işlemlerde kolaylık sağlayan ve karışıklıkları önleyen bu numaraya biz T.C. kimlik numarası diyoruz.

Nüfus Cüzdanında Yer Alan Bilgiler ve Yararları:

Nüfus Cüzdanının Ön Yüzünde:

  • Seri no bulunur.Bu numara kimlikler arasında karışıklığı önemek için kullanılır.
  • C. kimlik numarası bulunur.Bu numara vatandaşların devlet ile olan ilişkilerinde karışıklıkları önlemek için kullanılır.
  • Ön yüzde bireyin fotoğrafı, soyadı, adı, baba adı, anne adı, doğum yeri ve tarihi bulunur.

Nüfus Cüzdanının Arka Yüzünde:

  • Kişinin evli ya da bekar olduğunu belirten kısım vardır.
  • Kişinin dini ve kan grubunu belirten bir kısım  vardır.
  • Nüfus idaresinde bize kimliği veren yetkili kişilerin imza ve mühürleri vardır.

4.Sınıf Sosyal Bilgiler Hayatım Film Konu Anlatımı


Hayat Serüvenim Ve Ailem

Bütün insanlar hayatlarında önemli anlar ve kişiler bulunur. Doğduğunuz günden yürümeye, konuşmaya okula başladığınız ilk günler gibi. Bunlardan bir çoğunu annemiz ve babamızdan öğreniriz.

 

Kronoloji

Yaşamımızda gerçekleşen olayların tarih sırasına göre sıralanmasına kronolojik sıralama  da diyoruz..

Kronoloji bir bilim dalıdır. Tarihteki olayların oluş zamanlarını inceler.

Kronolojik sıralama olayları anlatmada bizlere kolaylık sağlar. Sınıflarımızdaki tarih şeridi buna örnektir.Kronoloji bireysel olarak da kullanılır. Örneğin iş başvuruları için hazırladıkları öz geçmiş bu amaca hizmet eder. Öz geçmişlerde doğum tarihi, kişisel bilgiler bitirdiği okullar ve tarih sırasına göre yapılan işler yer alır.

Soy Ağacı

Bir kişinin soyunu gösteren çizelge veya ağaç tarzındaki şemaya soy ağacı denir. Soy ağacı hazırlanırken mümkün olduğunca bütün akrabalara ulaşılmaya çalışılır. Bu konu ile ilgili “soy bilimi”  diye bir bilim dalı ortaya çıkmıştır. Sosyal, kültürel ve dini gelişmelerin açıklanmasında soy ağacından yaralanılır. Soy ağacının yerine şecere de kullanılır.

Onlar da Var

İnsanlardan bazıları doğuştan veya hastalık ya da kaza sonucu herhangi bir organını diğer insanlar gibi kullanamayabilir. Bu şekilde organlarını kullanamayan insanlara engelli insanlar denir.

Ülkemizde on milyona yakın engelli bulunmaktadır. Engellilerin en büyük sorunu sokakların, binaların ya da yolların engelli olmayan insanlara göre yapılmasıdır. Bundan dolayı engelli insanların toplum içerisinde yaşayabilmeleri zordur. Engellilerin rahatlıkla yaşayabilmeleri için kullanabileceği yollar ve kaldırımlar yapılmalıdır.

Engelli insanlarımızı rahatsız eden diğer bir konuda insanların onlar farklı davranmalarıdır. Engelli insanları olduğu gibi kabul etmek ve acıyan gözlerle bakmamak gerekir.

4.Sınıf Sosyal Bilgiler Duygudan Düşünceye Konu Anlatımı


Duygularımız Ve Düşüncelerimiz

Belirli bir nesne, olay veya bireylerin, iç dünyamızda uyandırdığı izlenime duygu diyoruz.

Düşünce ise düşünme sonucunda varılan düşünme ürünü olan görüştür.

Duygular davranışlarımızı ve düşüncelerimiz etkiler. Mutlu olduğumuzda bizi her zaman kızdıran olay ya da davranışlara kızmayız. Gün boyunca farklı durumlar, olaylar ve insanlarla karşılaşırız.Bu yüzden duygu ve düşüncelerimiz de değişir.Bazı duygu ve düşünce türleri şunlardır:

  • Endişelenmek
  • Korkmak
  • Sevinmek
  • Acımak
  • Şaşırmak
  • Mutluluk
  • Üzüntü

DUYGU VE DÜŞÜNCELERE SAYGI:

Bireyler toplum içinde yaşarlar. Toplum içinde yaşamanın gereklerinden biri de “ saygı” dır.

İnsanlar duygu ve düşüncelerini söyleme hakkına sahiptirler. Diğer insanlar da başkalarının duygu ve düşüncelerine saygı göstermelidirler.

Toplumdaki tüm insanlar aynı duyguyu yaşayıp aynı düşüncede olmayabilirler. Duygu ve düşüncelerdeki bu farklılıkları kabullenmek, saygı duymaktır.

Duygu ve düşüncelere saygı için;

  • İnsanları duygu ve düşünceleri yüzünden dışlamamalı, alay etmemeli, yargılamamalıdır.
  • Birisi duygu ve düşüncelerini ifade ederken sonuna kadar dinlemelidir.
  • İnsanlar duygularını söylerken kendimizi onların yerine koymalıyız.

İnsanlar bazen sevinir, bazen üzülür; kimi zaman mutlu iken kimi zamanda üzüntülü olurlar. İnsanların çeşitli olaylar, durumlar karşısında iç dünyasında değişik hisler uyanır.

Duygularımız da bizlerin bireysel farklılıklarındandır.

Kimi basketbol oynamaktan, kimisi ip atlamaktan kimisi de futbol oynamaktan hoşlanır. Bazı insanlar yılandan korkarken bazıları korkmayabilir. Bunlarda bizim duygusal özelliğimizin farklılığını gösterir. Her insanın fiziksel özelliklerine, duygu ve düşüncelerine saygı duymamız gerekir.

Duygularımız çoğumuzun yüzüne yansır.

Bazen de davranışlarımıza ve düşüncelerimize yansır.

Farklıyım, Farklısın, Farklı Konu Anlatımı

ben-farkliyim
Ben Farklıyım

Birey, toplumları oluşturan ve kendine özgü ayırıcı özellikleri olan fert, insandır.Toplumdaki bireyler birbirlerine benzeyebilir. Ancak her bireyin farklı özelikleri de vardır.İnsanları birbirinden ayıran özellikler söylendiğinde fiziksel özelliklerin yanı sıra duygusal özelliklerin de söylenmesi gerekir.

İnsanların dış görünüşleriyle ilgili olan özelliklere fiziksel özellik denir.

Sevmek, korkmak ve mutlu olmak gibi özelliklerimize duygusal özellik denir.

        Farklılıklarımızdan bazıları şunlardır:

  • Saç ve göz rengi, boy, kilo, parmak izi, … (fiziksel  özellik)
  • Futbol oynamayı sevmek, tiyatrodan hoşlanmak,  seyahat etmekten hoşlanmak, müzik dinlemek, bazı hayvanlardan korkmak, bazı yemekleri beğenmemek … (duygusal özellik)

Ortak Özelliklerimiz:

Ortak özelliklerimizin başında her birimizin toplumun üyesi olmamız gelir.Toplumu oluşturan her insana birey denilmektedir.

Bireysel Farklılıklarımız:

Bireyler arasında farklılıklarımız ve ortak özelliklerimiz vardır.İnsanları birbirinden ayıran özelliklere bireysel farklılık diyoruz.

Örneğin; okuduğumuz okullar, boy, kilo, saç ve göz  rengi hoşlandıklarımız, korkularımız, beğenmediklerimiz … Hepsi bizi diğer bireylerden ayıran özelliklerimizden olabilir.Parmak izimiz bize özeldir, hiçbir kimseninkine benzemez.Bunlardan bir kısmı ortak özelliğimizde olabilir.

İnsanlar, ortak fiziksel özelliklere sahiptir.Gözümüz, kulağımız, ellerimiz, ayaklarımız ortak fiziksel özelliklerimizdendir.Temel ihtiyaçlar da tüm bireylerin ortak ihtiyaçlarındandır.

Bireysel farklılıklar bireyleri eşsiz ve özel kılar. Toplumdaki bireyler, bireysel farklılıklara saygı duymalıdırlar.

1 2